Bir gece vakti, İstanbul'un kenar mahallelerinden birinde, çarşaflar içinde dolaşan esrarengiz bir varlık ortaya çıkar. Kimine göre bir hortlak, kimine göre şeytanın yeryüzündeki sureti: Gulyabani.
Ama bu öyküde asıl korkunç olan, karanlıkta görülen bir hayalet değil; toplumun iç yüzü, cehalet, batıl inanç ve kadınların hayatını karartmak için kurgulanmış baskıcı düzendir.
Hüseyin Rahmi Gürpınar, hem güldüren hem düşündüren kalemiyle, Tanzimat sonrası Osmanlı toplumunun çürümüş yapısını ustaca hicvediyor. Gulyabani, yalnızca bir korku hikâyesi değil; bir aydının kaleminden çıkmış, sosyo-kültürel bir taşlama, bir uyanış çağrısıdır.
Kadınların sesi kısılmışken, akıl dışı hurafeler hayatlara yön verirken, bir kadının kendi kaderini eline alışını ve bu düzene başkaldırısını okurken; hem gülecek, hem de utançla yüzleşeceksiniz.
Bu roman, mizah ile toplumsal eleştirinin dansıdır.
Ve “Gulyabani”, o dansın gölgede kalan figürüdür.
